Analistët e çështjeve ballkanike, Morton Abramowitz dhe Daniel Servër,
thonë se Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian duhet të tregojnë vendosmëri
dhe qartësi më të madhe për të mos lejuar prishjen e stabilitetit, edhe kështu
të brishtë, në rajonin e Ballkanit. Kohët e fundit ata botuan një artikull të
përbashkët në gazetën “Wall Street Journal”, ku analizojnë dinamikën aktuale të
Ballkanit dhe rolin që duhet të luajnë në rajon Bashkimi Evropian dhe Shtetet e
Bashkuara. Kolegia Isabela
Çoçoli bisedoi me Dr. Daniel Servër, nënpresident i Qendrës për Operacionet e
Paqes dhe Stabilitetit pas Konflikteve të Institutit Amerikan të Paqes. Ta
ndjekim.
Zëri i Amerikës: Zoti Servër, në artikullin tuaj ju
shpreheni se shteti i ri i pavarur i Kosovës vështirë të quhet funksional.Cilat janë arsyet?
Daniel Servër:Por sepse Kosovës nuk i është dhënë shansi
për të qeverisur.Shqiptarët kanë qënë
për një kohë të gjatë nën tutelën ndërkombëtare dhe nuk kanë patur shumë
mundësi që të bëjnë gabimet e tyre.Të gjithë bëjmë gabime, por ne mësojmë prej
tyre.Ndërkombëtarët duhet disi të
tërhiqen, gjë që megjithëse nuk do ta përmirësonte menjëherë gjendjen, do t’u
jepte rastin shqiptarëve të bënin gabimet e tyre dhe të fillonin të mësonin se
kur bën gabime nuk rizgjidhesh.Ky është
është një mësim i rëndësishëm.
Zëri i Amerikës: Shtetet e Bashkuara kanë thënë se EULEX-i është
një autoritet që shtrihet në gjithë Kosovën, ndërsa ju thoni se pjesa veriore e
Kosovës qeveriset nga Beogradi dhe se de
fakto ajo është e shkëputur nga Kosova.
Ku e mbështesni këtë?
Daniel Servër: Besoj se kështu është.
Ky është një përshkrim i saktë i situatës.Vetë EULEX-i vështirë se po funksionon në
këtë fazë.Ka patur shpresa të mëdha për
EULEX-in, por të pretendosh se ai e ka marrë situatën në dorë me autoritet të
plotë, duke zëvendësuar autoritetin e Beogradit në veri, nuk e ndihmon
zgjidhjen e gjendjes.Pa tjetër që
EULEX-i duhet të ketë autoritetin e tij në të gjithë Kosovën, gjë që sot nuk e
ka dhe Beogradi për momentin është duke e kundërshtuar atë.
Zëri i Amerikës: Si zgjidhje, ju sugjeroni seShtetet e Bashkuara dheBashkimi Evropian duhet të veprojnë me më shumë vendosmëri dhe
qartësi.Më konkretisht, çfarë duhet të
bëjnë ato?
Daniel
Servër: Për mendimin tim BE-ja duhet
të shprehet më qartë, se Serbia nuk mund të hyjë në Bashkimin Evropian, në
qoftë se në një farë forme, nuk e pranon sovranitetin dhe pavarësinë e
Kosovës.Fakti që 22 vende anëtare të
BE-sëe kanë njohur pavarësinë e
Kosovës, duhet të shërbejë si shembull për të kuptuar se mjafton një prej tyre
që të ushtrojë pushtetin e vetos për të bllokuar pranimin e Serbisë në
Bashkimin Evropian.Ky është në fakt
realiteti në terren.Për sa u përket
Shteteve të Bashkuara, ato duhet të angazhohen plotësisht në këtë situatë.Dihet mirë se Ballkani është mbështetur vazhdimisht
tek udhëheqja amerikane.Megjithëse do
të doja të shikoja që më shumë përgjegjësi të merreshin përsipër nga Bashkimi
Evropian, vendosmëria amerikane është e domosdoshme jo vetëm për Kosovën, në
këto momente, por edhe për Bosnjen dhe demokratizimin e Serbisë.
Zëri i Amerikës: A
do të ishte e drejtë atëhere të themi se ju sugjeroni që njohja e pavarësisë së
Kosovës t’i vihet si kusht Serbisë për t’u pranuar në Bashkimin Evropian?
Daniel Servër: Patjetër.Serbia
duhet ta njohë pavarësinë e Kosovës, sepse në të kundërtën, vendet anëtare të
Bashkimit Evropian do ta bllokojnë anëtarësimin e saj në BE.Kjo është plotësisht e qartë për një grupim
27 anëtarësh me të drejtë vetoje për secilin vend.Deri tani Serbia e ka bllokuar njohjen e
pavarësisë së Kosovës, duke përdorur me sukses manovrat diplomatike.Kjo nuk ka qënë e papritur, pasi Kosova nuk e
ka patur atë kapacitet diplomatik të Beogradit, ajo nuk ka patur as Ministri të
Jashtme deri para një viti.Deri tani
vetëm 53 vende e kanë njohur pavarësinë e Kosovës dhe ky numër nuk është i
mjaftueshëm,prandaj udhëheqja e saj
duhet të angazhohet dhe t’i mësojë manovrat diplomatike.Diplomacia është një sport i vështirë, është
një lloj si të hidhesh në baltë për të fituar pikë.
Zëri i Amerikës:Por
edhe tani që ajo ka një dikaster 11 muajsh diplomatik, Ministrinë e saj të
Jashtme, katër autoritete veprojnë në Kosovë.
Është ky një faktor mbështetës apo pengues në këtë drejtim?
Daniel Servër: Është
pengesë.Unë do të doja të shikoja që
komuniteti ndërkombëtar të tërhiqet nga një angazhim i tepruar në Kosovë dhe të
përqendrohet në atë që ka më shumë rëndësi, dhe ajo që ka më shumë rëndësi,
është të garantohet tajtimi i drejtë i pakicës serbe.Ky është roli kryesor dhe i rëndësishëm i
EULEX-it, që do të dëshiroja të zbatohej 100 përqind.Por për shumë çështje të tjera, për mendimin
tim, komuniteti ndërkombëtar duhet të tërhiqet dhe t’i thotë Kosovës se ‘ti je
një shtet i pavarur dhe sovran dhe ne presim prej teje të veprosh si i
tillë’.Gabime janë bërë dhe do të
bëhen, edhe vendi im ka bërë gabime, por arti i qeverisjes mësohet duke
qeverisur.
Zëri i Amerikës: Zoti Server ju i njihni udhëheqjes së
Kosovës meritën se ka qënë e matur në drejtimin e vendit...
Daniel Servër: Patjetër.
U heq kapelen atyre që kanë parandaluar dhunën, kanë parandaluar
ekstremistët që të marrin në dorë situatën. //iç//